⚖️ ଓଡ଼ିଶା DGP ନିଯୁକ୍ତିକୁ ନେଇ PIL: ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟରେ ଶୁଣାଣି

ଓଡ଼ିଶାର ନୂତନ ପୋଲିସ ମହାନିର୍ଦ୍ଦେଶକ (DGP) ନିଯୁକ୍ତି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରି ଦାଖଲ ହୋଇଥିବା ଜନସ୍ୱାର୍ଥ ମାମଲା (PIL) ଉପରେ ଆଜି, ୧୨ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୨୬ରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟରେ ଶୁଣାଣି ହେବାକୁ ଥିବା ଖବର ଆସିଛି। ଏହି ଯାଚିକାରେ ଅଭିଯୋଗ କରାଯାଇଛି ଯେ ଓଡ଼ିଶାର DGP ନିଯୁକ୍ତି ପାଇଁ ଅନୁସରଣ କରାଯାଉଥିବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଓ ପ୍ରଚଳିତ ନିୟମ ସହ ସମନ୍ୱୟରେ ନଥାଇପାରେ।

ଏହି ମାମଲା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ, କାରଣ DGP ରାଜ୍ୟର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପୋଲିସ ପଦବୀ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ। ରାଜ୍ୟର ଆଇନଶୃଙ୍ଖଳା, ପୋଲିସ ପ୍ରଶାସନ ଓ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ DGPଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ରହିଥାଏ।

⚖️ ବିବାଦ କେଉଁ ବିଷୟକୁ ନେଇ?

ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ଯାଚିକାରେ ଓଡ଼ିଶା ସରକାର DGP ପଦ ପାଇଁ ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କ ଚୟନ ଏବଂ ପ୍ୟାନେଲ ପ୍ରସ୍ତୁତି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛି।

ଯାଚିକାରେ ଅଭିଯୋଗ ହୋଇଛି ଯେ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ପୂର୍ବରୁ କିଛି ଅଧିକାରୀଙ୍କ ନାମ ଥିବା ଏକ ପ୍ୟାନେଲ **ସଂଘ ଲୋକସେବା ଆୟୋଗ (UPSC)**କୁ ପଠାଇଥିଲେ। ପରେ ସେହି ପ୍ୟାନେଲକୁ ଫେରାଇ ନିଆଯାଇଥିବା ଅଭିଯୋଗ ହୋଇଛି।

ଯାଚିକାକାରୀଙ୍କ ଅଭିଯୋଗ ଅନୁସାରେ, ଜଣେ **ଅତିରିକ୍ତ ପୋଲିସ ମହାନିର୍ଦ୍ଦେଶକ (ADGP)**ଙ୍କୁ DGP ପଦକୁ ପଦୋନ୍ନତି ଦେଇ ପରେ ନୂତନ ପ୍ୟାନେଲରେ ତାଙ୍କ ନାମ ସାମିଲ କରିବାର ଚେଷ୍ଟା ହୋଇପାରେ।

ତେବେ, ଏଗୁଡ଼ିକ ଯାଚିକାରେ ଉଠାଯାଇଥିବା ଅଭିଯୋଗ ମାତ୍ର ଏବଂ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ଏହାକୁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ଭାବେ ସତ୍ୟ ବୋଲି ଘୋଷଣା କରିନାହାନ୍ତି।

 ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କାହିଁକି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ?

ଏହି ବିବାଦ ମୁଖ୍ୟତଃ ପ୍ରକାଶ ସିଂହ ମାମଲାରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ଦେଇଥିବା ପୋଲିସ ସଂସ୍କାର ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ସହ ଜଡ଼ିତ।

ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁସାରେ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କୁ DGP ନିଯୁକ୍ତି ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁସରଣ କରିବାକୁ ପଡ଼େ। ଯୋଗ୍ୟ ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କ ନାମର ଏକ ପ୍ୟାନେଲ ପ୍ରସ୍ତୁତିରେ UPSCର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ରହେ। ଏହାପରେ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ପ୍ୟାନେଲରେ ଥିବା ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ DGP ଚୟନ କରେ।

ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ପାରଦର୍ଶିତା, ଯୋଗ୍ୟତା ଓ ନିରପେକ୍ଷତା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା।

 ଓଡ଼ିଶା ପାଇଁ ଏହି ମାମଲା କାହିଁକି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ?

ଏହି ମାମଲା ଓଡ଼ିଶା ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ, କାରଣ DGP ସମଗ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପୋଲିସ ବିଭାଗର ନେତୃତ୍ୱ ନିଅନ୍ତି। ରାଜ୍ୟର ଆଇନଶୃଙ୍ଖଳା, ଅପରାଧ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ପୋଲିସ ପ୍ରଶାସନ ଏବଂ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ DGPଙ୍କ ଭୂମିକା ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।

ତେଣୁ ନିଯୁକ୍ତି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ନେଇ ବିବାଦ କେବଳ ଜଣେ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ନିଯୁକ୍ତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୀମିତ ନୁହେଁ। ଏହା ସହ ପ୍ରଶାସନିକ ପାରଦର୍ଶିତା, ପୋଲିସ ନେତୃତ୍ୱର ସ୍ୱାଧୀନତା ଏବଂ ନ୍ୟାୟାଳୟଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ପାଳନ ଭଳି ବ୍ୟାପକ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଜଡ଼ିତ ରହିଛି।

 ପୋଲିସ ନେତୃତ୍ୱରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ

ଏହି ଆଇନଗତ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ଏପରି ଏକ ସମୟରେ ଆସିଛି, ଯେତେବେଳେ ଓଡ଼ିଶା ପୋଲିସର ଶୀର୍ଷ ନେତୃତ୍ୱରେ ପରିବର୍ତ୍ତନର ପ୍ରସ୍ତୁତି ଚାଲିଛି।

ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ବର୍ତ୍ତମାନର DGP **ୱାଇ. ବି. ଖୁରାନିଆ (Y. B. Khurania)**ଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ଅଗଷ୍ଟ ୧୬ ତାରିଖ ଆଖପାଖରେ ଶେଷ ହେବାକୁ ଥିବାରୁ ନୂତନ DGP ଚୟନ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ସମୟରେ ସମାପ୍ତ କରିବା ରାଜ୍ୟ ସରକାର ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।

 ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ କେଉଁ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉପରେ ବିଚାର କରିପାରନ୍ତି?

ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ଶୁଣାଣି ସମୟରେ ଅନେକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଶ୍ନର ବିଚାର କରିପାରନ୍ତି:

• DGP ଚୟନ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପାଳନ କରାଯାଇଛି କି?

• UPSCକୁ ପଠାଯାଇଥିବା ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କ ପ୍ୟାନେଲ ଠିକ୍ ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥିଲା କି?

• ପୂର୍ବ ପ୍ୟାନେଲକୁ କାହିଁକି ଫେରାଇ ନିଆଗଲା?

• ADGPରୁ DGP ପଦକୁ ପଦୋନ୍ନତି ପାଇଥିବା ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ନୂତନ ପ୍ୟାନେଲରେ ସାମିଲ କରିବା ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଠିକ୍ କି?

• ପ୍ରକ୍ରିୟାଟି ପ୍ରକାଶ ସିଂହ ମାମଲାରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ସହ ସମନ୍ୱିତ କି?

• ନିଯୁକ୍ତି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ପାରଦର୍ଶିତା ଓ ନିରପେକ୍ଷତା ରହିଛି କି?

ଏହି ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକର ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ଉତ୍ତର ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ଶୁଣାଣି ଓ ଆଦେଶ ପରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ହେବ।

 UPSCର ଭୂମିକା

DGP ନିଯୁକ୍ତି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ UPSCର ଭୂମିକା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅନୁସାରେ ଯୋଗ୍ୟ ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କ ନାମର ଏକ ପ୍ୟାନେଲ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ।

ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ରାଜ୍ୟ ସରକାର ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ଯେକୌଣସି ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ସିଧାସଳଖ DGP ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ନକରି, ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଯୋଗ୍ୟତା ଓ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆଧାରରେ ଚୟନ କରନ୍ତୁ।

 ଆଗକୁ କ’ଣ ହୋଇପାରେ?

ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟର ଶୁଣାଣି ପରେ ଅନେକ ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି। ଅଦାଲତ ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କଠାରୁ ନିଯୁକ୍ତି ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମ୍ପର୍କରେ ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣ ମାଗିପାରନ୍ତି। ସମ୍ପୃକ୍ତ ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟତା ଉପରେ ବିଚାର କରିପାରନ୍ତି କିମ୍ବା ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଆବଶ୍ୟକ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇପାରନ୍ତି।

ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ନିୟମ ଓ ଉପଲବ୍ଧ ତଥ୍ୟ ଯାଞ୍ଚ କରିବା ପରେ ଅଦାଲତ ବର୍ତ୍ତମାନର ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇବାକୁ ମଧ୍ୟ ଅନୁମତି ଦେଇପାରନ୍ତି।