ବନ୍ୟା ରିଲିଫ୍ ଏବଂ କ୍ଷୟକ୍ଷତି ଆକଳନ: ଏକାଧିକ ଜିଲ୍ଲାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥିବା ସମ୍ପ୍ରତି ବ୍ୟାପକ ବନ୍ୟା ପରେ, ଓଡ଼ିଶା ସରକାର ସେମାନଙ୍କର କ୍ଷତିପୂରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁତ୍ପର୍ତ୍ତୀ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ୨୨ଟି ଜିଲ୍ଲାରେ ୧୧୦ କୋଟି ଟଙ୍କାର ବନ୍ୟା ସହାୟତା ପ୍ୟାକେଜ୍ ଜାରି କରିଛନ୍ତି। ରିଲିଫ୍ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରିବା ପାଇଁ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ କ୍ଷୟକ୍ଷତି ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଉଛି।

୧. ବନ୍ୟାର ପ୍ରାଥମିକ ପୃଷ୍ଠଭୂମି ଏବଂ ବ୍ୟାପକତା

ଚଳିତ ମୌସୁମୀ ସମୟରେ ପ୍ରବଳରୁ ଅତି ପ୍ରବଳ ବର୍ଷା ଏବଂ ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ଲଘୁଚାପ ପ୍ରଭାବରେ ଓଡ଼ିଶାର ଏକାଧିକ ଜିଲ୍ଲାରେ ବନ୍ୟା ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା। ରାଜ୍ୟର ମୁଖ୍ୟ ନଦୀଗୁଡ଼ିକରେ ଜଳସ୍ତର ବିପଦ ସଙ୍କେତ ଉପରେ ପ୍ରବାହିତ ହେବା ଫଳରେ ବହୁ ଅଞ୍ଚଳ ଜଳମଗ୍ନ ହୋଇପଡ଼ିଥିଲା। ରାଜ୍ୟର ମୋଟ ୨୨ଟି ଜିଲ୍ଲା ଏହି ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ଦ୍ବାରା ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥିଲା।

ଏହି ବନ୍ୟା କାରଣରୁ ଲକ୍ଷାଧିକ ଜନସାଧାରଣ ସେମାନଙ୍କର ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନଯାତ୍ରାରେ ଗମ୍ଭୀର ସମସ୍ୟାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଥିଲେ। ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ଯୋଗାଯୋଗ ବ୍ୟବସ୍ଥା ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଯିବା ସହିତ ଲୋକମାନେ ଘରଦ୍ୱାର ଛାଡ଼ି ସୁରକ୍ଷିତ ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳୀକୁ ଚାଲିଯିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ।

୨. କ୍ଷୟକ୍ଷତିର ପରିମାଣ ଏବଂ ପ୍ରଭାବିତ ଜନସଂଖ୍ୟା

ସରକାରୀ ଆକଳନ ଅନୁଯାୟୀ, ବନ୍ୟା ଯୋଗୁଁ ରାଜ୍ୟର ପ୍ରାୟ ୮.୬୪ ଲକ୍ଷ ଲୋକ ସିଧାସଳଖ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥିଲେ। ରାଜ୍ୟର ୮୫ଟି ବ୍ଲକ୍ ଏବଂ ୧,୪୫୮ଟି ଗ୍ରାମ ଏହି ଜଳପ୍ରଳୟର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଥିଲା।

• ମାନବିକ କ୍ଷତି: ବନ୍ୟା ଓ ବର୍ଷାଜନିତ ବିଭିନ୍ନ ଦୁର୍ଘଟଣାରେ ମୂଲ୍ୟବାନ ଜୀବନହାନୀ ଘଟିଥିବା ବେଳେ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ନିୟମାନୁଯାୟୀ ମୃତକଙ୍କ ପରିବାରବର୍ଗଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ସହାୟତା ରାଶି ପ୍ରଦାନ ପାଇଁ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିଲା।

• ଗୃହପାଳିତ ସମ୍ପତ୍ତି ଓ ବାସଗୃହ: ବନ୍ୟାର ପ୍ରଖରସ୍ରୋତରେ ହଜାର ହଜାର କଞ୍ଚା ଏବଂ ପାକା ଘର ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିଲା। ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ରିପୋର୍ଟ ମୁତାବକ, ରାଜ୍ୟରେ ୩,୫୬୭ଟିରୁ ଅଧିକ ଘର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କିମ୍ବା ଆଂଶିକ ଭାବେ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଥିଲା।

• କୃଷି କ୍ଷେତ୍ରରେ କ୍ଷତି: ବନ୍ୟା ପାଣି ମାଡ଼ିଯିବା କାରଣରୁ ପ୍ରାୟ ୩୩,୪୫୮ ହେକ୍ଟର ଚାଷଜମିରେ ଧାନ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଫସଲ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଏହାଦ୍ୱାରା ରାଜ୍ୟର କ୍ଷୁଦ୍ର ଓ ନାମମାତ୍ର ଚାଷୀମାନେ ଗଭୀର ଆର୍ଥିକ ସଙ୍କଟର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଥିଲେ।

୩. ଉଦ୍ଧାର ଏବଂ ରିଲିଫ୍ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରଶାସନିକ ତତ୍ପରତା

ବନ୍ୟାଗ୍ରସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଫସିରହିଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବା ପାଇଁ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ଯୁଦ୍ଧକାଳୀନ ଭିତ୍ତିରେ ଉଦ୍ଧାରକାରୀ ଦଳଗୁଡ଼ିକୁ ମୁତୟନ କରିଥିଲେ। ମୋଟ ୧୯୯ଟି ବିଶେଷଜ୍ଞ ଉଦ୍ଧାରକାରୀ ଦଳ ରାଜ୍ୟର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ନିୟୋଜିତ ହୋଇଥିଲେ:

• ୨୦ଟି ଓଡ଼ିଶା ଦୁର୍ଘଟଣା ଦ୍ରୁତ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ବାହିନୀ (ODRAF) ଟିମ୍।

• ୭ଟି ଜାତୀୟ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପ୍ରଶମନ ବାହିନୀ (NDRF) ଟିମ୍।

• ୧୭୨ଟି ଓଡ଼ିଶା ଅଗ୍ନିଶମ ସେବା ୟୁନିଟ୍।

ଏହି ଦଳଗୁଡ଼ିକ ବୋଟ୍ ଏବଂ ଆଧୁନିକ ଉପକରଣ ସହାୟତାରେ ଜଳବନ୍ଦୀ ଲୋକଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ସ୍ଥାନକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ କରିଥିଲେ। ଏଥିସହିତ ପ୍ରଭାବିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଶୁଖିଲା ଖାଦ୍ୟ, ରନ୍ଧା ଖାଦ୍ୟ, ବିଶୁଦ୍ଧ ପାନୀୟ ଜଳ ଏବଂ ଜରୁରୀ ଡାକ୍ତରୀ ସହାୟତା ଯାଗାଇଦିଆଯାଇଥିଲା।

୪. ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା: ୧୧୦ କୋଟି ଟଙ୍କାର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପ୍ୟାକେଜ୍

ବନ୍ୟା ପ୍ରଭାବିତ ଲୋକଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଆଶ୍ୱାସନା ଏବଂ ସହାୟତା ପ୍ରଦାନ କରିବା ନିମନ୍ତେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ମୋହନ ଚରଣ ମାଝୀ ୧୧୦ କୋଟି ଟଙ୍କାର ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ରିଲିଫ୍ ପ୍ୟାକେଜ୍ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ। ରାଜସ୍ୱ ଏବଂ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପରିଚାଳନା ମନ୍ତ୍ରୀ ସୁରେଶ ପୂଜାରୀ ଏହି ଅର୍ଥ ବଣ୍ଟନ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ସ୍ୱଚ୍ଛ କରିବା ପାଇଁ ଡାଇରେକ୍ଟ ବେନିଫିଟ୍ ଟ୍ରାନ୍ସଫର (DBT) ମାଧ୍ୟମରେ ସିଧାସଳଖ ହିତାଧିକାରୀଙ୍କ ବ୍ୟାଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟକୁ ପଠାଇବାକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଥିଲେ।

ଜିଲ୍ଲାୱାରୀ ଅର୍ଥ ଆବଣ୍ଟନର କିଛି ମୁଖ୍ୟ ତଥ୍ୟ:

ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଥିବା ଉତ୍ତର ଏବଂ ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକୁ ଏହି ପ୍ୟାକେଜରୁ ସର୍ବାଧିକ ଅର୍ଥ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା:

• ବାଲେଶ୍ୱର: ୨୨.୦୩ କୋଟି ଟଙ୍କା

• ଯାଜପୁର: ୨୦.୨୦ କୋଟି ଟଙ୍କା

• ଭଦ୍ରକ: ୨୦.୧୨ କୋଟି ଟଙ୍କା

• ଜଗତସିଂହପୁର: ୮.୧୮ କୋଟି ଟଙ୍କା

• କେନ୍ଦୁଝର: ୬.୧୧ କୋଟି ଟଙ୍କା

• ସମ୍ବଲପୁର: ୫.୫୬ କୋଟି ଟଙ୍କା

• କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା: ୫.୦୪ କୋଟି ଟଙ୍କା

• ମୟୂରଭଞ୍ଜ: ୫.୦୨ କୋଟି ଟଙ୍କା

• ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରଭାବିତ ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କର କ୍ଷତିର ମାତ୍ରା ଅନୁସାରେ ଅର୍ଥ ଆବଣ୍ଟିତ କରାଯାଇଥିଲା।

୫. କ୍ଷତିପୂରଣ ଏବଂ ସହାୟତା ନିୟମାବଳୀ

ରାଜ୍ୟ ସରକାର ଗୃହ ନିର୍ମାଣ, କୃଷି ଏବଂ ଗୃହପାଳିତ ପଶୁହାନୀ ନିମନ୍ତେ ନିମ୍ନଲିଖିତ ମାନଦଣ୍ଡ ଆଧାରରେ କ୍ଷତିପୂରଣ ଧାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି:

• ବାସଗୃହ କ୍ଷତିପୂରଣ:

  • ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ପାକା ବା କଞ୍ଚା ଘର ପାଇଁ ପରିବାର ପିଛା ୧,୨୦,୦୦୦ ଟଙ୍କା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସହାୟତା।

  • ଆଂଶିକ ଭାଙ୍ଗିଥିବା ପାକା ଘର ପାଇଁ ୬,୫୦୦ ଟଙ୍କା ଏବଂ କଞ୍ଚା ଘର ପାଇଁ ୪,୦୦୦ ଟଙ୍କା।

  • ଗୃହପାଳିତ ପଶୁଙ୍କ ଗୁହାଳ କ୍ଷତି ପାଇଁ ୩,୦0୦ ଟଙ୍କା।

• କୃଷି କ୍ଷତିପୂରଣ:

  • ଅଣ-ଜଳସେଚିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଫସଲ ନଷ୍ଟ ପାଇଁ ହେକ୍ଟର ପ୍ରତି ୮,୫୦୦ ଟଙ୍କା।

  • ଜଳସେଚିତ ଜମିରେ ଫସଲ ନଷ୍ଟ ପାଇଁ ହେକ୍ଟର ପ୍ରତି ୧୭,୦୦୦ ଟଙ୍କା।

  • ବାରମାସୀ ଫସଲ (ବଗିଚା ଇତ୍ୟାଦି) ନଷ୍ଟ ପାଇଁ ହେକ୍ଟର ପ୍ରତି ୨୨,୫୦୦ ଟଙ୍କା।

• ପଶୁସମ୍ପଦ କ୍ଷତିପୂରଣ:

  • ଦୁଧାଳୁ ଗାଈ ବା ମଇଁଷି ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ୩୭,୫୦୦ ଟଙ୍କା।

  • ବୋଝେଇ କରୁଥିବା ପଶୁଙ୍କ ପାଇଁ ୩୨,୦୦୦ ଟଙ୍କା।

  • ଛେଳି ଓ ମେଣ୍ଢା ପାଇଁ ୪,୦୦୦ ଟଙ୍କା।

୬. ମିଳିତ କ୍ଷତି ଆକଳନ ଏବଂ ପୁନର୍ବାସ ପ୍ରକ୍ରିୟା

ବନ୍ୟାର ପାଣି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତଳକୁ ଖସିବା ପରେ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ରାଜସ୍ୱ ଏବଂ କୃଷି ବିଭାଗର ମିଳିତ ଟିମ୍ ଦ୍ୱାରା ଘନନିଷ୍ଠ ଜରିପ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଛି। କର୍ମଚାରୀମାନେ ଗ୍ରାମକୁ ଗ୍ରାମ ବୁଲି ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ପରିବାରର ତାଲିକା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଛନ୍ତି।

ଏହି ସର୍ବସାଧାରଣ ସର୍ଭେର ମୂଳ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି କୌଣସି ପ୍ରକୃତ ପ୍ରଭାବିତ ବ୍ୟକ୍ତି যেন ସହାୟତାରୁ ବଞ୍ଚି ନ ରୁହନ୍ତି ତାହା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ ରାସ୍ତାଘାଟ, ପୋଲ ଏବଂ ପାନୀୟ ଜଳ ପ୍ରକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକର ମରାମତି କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧକାଳୀନ ଭିତ୍ତିରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଯାଇଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନଯାତ୍ରା ଶୀଘ୍ର ସ୍ବାଭାବିକ ଅବସ୍ଥାକୁ ଫେରିପାରିବ