ସଂସଦ ଓ ଶାସନ: ଭାରତୀୟ ସାଂଖ୍ୟିକ ସଂସ୍ଥାନ (ISI) ବିଧେୟକ, ୨୦୨୬ – ଭାରତର ପ୍ରମୁଖ ସାଂଖ୍ୟିକ ଅନୁସନ୍ଧାନ ସଂସ୍ଥାନରେ ବଡ଼ ପ୍ରଶାସନିକ ସଂସ୍କାର ଦିଗରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦକ୍ଷେପ

ସଂସଦର ବର୍ଷାକାଳୀନ ଅଧିବେଶନ ସମୟରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଲୋକସଭାରେ ଭାରତୀୟ ସାଂଖ୍ୟିକ ସଂସ୍ଥାନ (Indian Statistical Institute – ISI) ବିଧେୟକ, ୨୦୨୬ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି। ପ୍ରସ୍ତାବିତ ବିଧେୟକର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଭାରତୀୟ ସାଂଖ୍ୟିକ ସଂସ୍ଥାନ ଅଧିନିୟମ, ୧୯୫୯ କୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରି ଏକ ନୂତନ ଆଇନଗତ ଢାଞ୍ଚା ସୃଷ୍ଟି କରିବା। ଏହା ମାଧ୍ୟମରେ ଦେଶର ସର୍ବପ୍ରମୁଖ ଅନୁସନ୍ଧାନ ସଂସ୍ଥାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଥିବା ଆଇଏସଆଇର ପ୍ରଶାସନ, ପରିଚାଳନା ଓ ଶିକ୍ଷାଗତ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପକୁ ଆଧୁନିକ କରିବାକୁ ସରକାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛନ୍ତି।

ବିଧେୟକ ଅନୁସାରେ ଆଇଏସଆଇକୁ ଏକ ଆଇନଗତ କର୍ପୋରେଟ ସଂସ୍ଥା (Statutory Body Corporate) ଭାବେ ଗଠନ କରାଯିବ। ଏହା ସହିତ ସଂସ୍ଥାର ପ୍ରଶାସନ ଓ ନୀତିଗତ ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ ବୋର୍ଡ ଅଫ୍ ଗଭର୍ନର୍ସ ଏବଂ ଶିକ୍ଷାଗତ ବିଷୟ ପାଇଁ ଏକାଡେମିକ କାଉନ୍ସିଲ ଗଠନର ପ୍ରସ୍ତାବ ରହିଛି। ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଂଖ୍ୟିକୀ, କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା (AI), ଡାଟା ସାଇନ୍ସ ଏବଂ ସରକାରୀ ସାଂଖ୍ୟିକୀ କ୍ଷେତ୍ରର ବୃଦ୍ଧିଶୀଳ ଆବଶ୍ୟକତା ସହ ସଂସ୍ଥାକୁ ସମନ୍ୱୟ କରିବା।

ପୃଷ୍ଠଭୂମି

ଭାରତୀୟ ସାଂଖ୍ୟିକ ସଂସ୍ଥାନ ୧୯୩୧ ମସିହାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସାଂଖ୍ୟିକ ବିଜ୍ଞାନୀ ପ୍ରଶାନ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ର ମହାଳନୋବିସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା। ସେହିଦିନଠାରୁ ଏହି ସଂସ୍ଥା ସାଂଖ୍ୟିକୀ, ଗଣିତ, କମ୍ପ୍ୟୁଟର ବିଜ୍ଞାନ, ଅର୍ଥନୀତି, ଗୁଣନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଓ ଜାତୀୟ ସାଂଖ୍ୟିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ବିକାଶରେ ଅଗ୍ରଣୀ ଭୂମିକା ନେଇଆସିଛି।

ଆଇଏସଆଇର ବର୍ତ୍ତମାନ ପ୍ରଶାସନିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ୧୯୫୯ ମସିହାର ଆଇନ ଉପରେ ଆଧାରିତ। ସରକାରଙ୍କ ମତାନୁସାରେ, ଡାଟା ସାଇନ୍ସ, ଡିଜିଟାଲ ପ୍ରଯୁକ୍ତି, କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା ଓ ବହୁବିଷୟକ ଗବେଷଣାର ଦ୍ରୁତ ବିକାଶକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଏକ ଅଧିକ ଆଧୁନିକ, ସ୍ୱଚ୍ଛ ଓ ଦାୟିତ୍ୱବାନ ପ୍ରଶାସନିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି।

ସରକାର କାହିଁକି ଏହି ବିଧେୟକ ଆଣିଛନ୍ତି?

ସରକାରଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ, ଏହି ବିଧେୟକର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି—

• ସଂସ୍ଥାର ପ୍ରଶାସନିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଆଧୁନିକୀକରଣ।

• ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଓ ଉତ୍ତରଦାୟିତ୍ୱ ବୃଦ୍ଧି।

• ଶିକ୍ଷାଗତ ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ଅଧିକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ କରିବା।

• ସଂସ୍ଥାଗତ ସଂସ୍କାରକୁ ଶୀଘ୍ର କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବା।

• ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧାକୁ ବଢ଼ାଇବା।

• ଭାରତର ବୃଦ୍ଧିଶୀଳ ଡାଟା ଅର୍ଥନୀତିକୁ ସମର୍ଥନ କରିବା।

• ଗବେଷଣା ଓ ନବସୃଷ୍ଟିକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦେବା।

ବିଧେୟକର ପ୍ରମୁଖ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ

ଏହି ବିଧେୟକର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେଉଛି ଆଇଏସଆଇକୁ ଏକ ଆଇନଗତ କର୍ପୋରେଟ ସଂସ୍ଥା ଭାବେ ଗଠନ କରିବା।

ବୋର୍ଡ ଅଫ୍ ଗଭର୍ନର୍ସ

ବିଧେୟକ ଅନୁଯାୟୀ, ବୋର୍ଡ ଅଫ୍ ଗଭର୍ନର୍ସ ସଂସ୍ଥାର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରଶାସନିକ ଅଙ୍ଗ ହେବ।

ଏହାର ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ—

• ସଂସ୍ଥାର ନୀତି ଅନୁମୋଦନ।

• ଆର୍ଥିକ ପରିଚାଳନାର ନିରୀକ୍ଷଣ।

• ଦୀର୍ଘମିଆଦି ଉନ୍ନୟନ ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତୁତି।

• ପ୍ରଶାସନିକ ସଂସ୍କାରର ତଦାରଖ।

• ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଓ ଜବାବଦେହିତା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା।

ଏକାଡେମିକ କାଉନ୍ସିଲ

ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଏକାଡେମିକ କାଉନ୍ସିଲ ଶିକ୍ଷାଗତ ମାନଦଣ୍ଡ, ପାଠ୍ୟକ୍ରମ, ଗବେଷଣା, ଭର୍ତ୍ତି ପ୍ରକ୍ରିୟା, ପରୀକ୍ଷା ଏବଂ ଜାତୀୟ ଓ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସହଯୋଗର ଦାୟିତ୍ୱ ନେବ।

ପ୍ରଶାସନିକ ସଂସ୍କାର

ସରକାରଙ୍କ ମତରେ ଏହି ନୂତନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦ୍ୱାରା—

• ପ୍ରଶାସନିକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଅଧିକ ଶୀଘ୍ର ହେବ।

• ଆର୍ଥିକ ପରିଚାଳନା ଅଧିକ ସ୍ୱଚ୍ଛ ହେବ।

• ପ୍ରଶାସନ ଓ ଶିକ୍ଷାଗତ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମ ସମନ୍ୱୟ ସ୍ଥାପିତ ହେବ।

• ଦୀର୍ଘମିଆଦି ସଂସ୍ଥାଗତ ବିକାଶକୁ ଗତି ମିଳିବ।

ଶିକ୍ଷା ଓ ଗବେଷଣାରେ ନୂଆ ଦିଗ

ଆଜିର ଦିନରେ ସାଂଖ୍ୟିକୀ କେବଳ ଗଣିତୀୟ ବିଶ୍ଳେଷଣରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ। ଏହାର ବ୍ୟାପକ କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ହେଲା—

• କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା (AI)

• ମେସିନ୍ ଲର୍ଣ୍ଣିଂ

• ବିଗ୍ ଡାଟା ଆନାଲିଟିକ୍ସ

• ଜଳବାୟୁ ତଥ୍ୟ ବିଶ୍ଳେଷଣ

• ଆର୍ଥିକ ସାଂଖ୍ୟିକୀ

• ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ତଥ୍ୟ ବିଶ୍ଳେଷଣ

• ଡିଜିଟାଲ ଶାସନ

• ସାଇବର ସୁରକ୍ଷା ବିଶ୍ଳେଷଣ

ଭାରତର ଡାଟା ଅର୍ଥନୀତିରେ ଗୁରୁତ୍ୱ

ଭାରତ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଡାଟା-ଆଧାରିତ ଅର୍ଥନୀତି ଦିଗରେ ଅଗ୍ରସର ହେଉଛି। ସରକାରୀ ନୀତି ନିର୍ମାଣ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, କୃଷି, ଶିକ୍ଷା, ଅର୍ଥନୀତି ଓ ସ୍ମାର୍ଟ ସିଟି ପରିଚାଳନାରେ ଉଚ୍ଚ ଗୁଣସ୍ତରର ତଥ୍ୟ ବିଶ୍ଳେଷଣର ଆବଶ୍ୟକତା ବଢ଼ିଛି। ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷିତରେ ଆଇଏସଆଇ ପରି ସଂସ୍ଥାମାନଙ୍କ ଭୂମିକା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।

ଉଠିଥିବା ଚିନ୍ତା

କିଛି ଶିକ୍ଷକ, ପୂର୍ବତନ ଛାତ୍ର ଓ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତ ଅନୁସାରେ—

• ସଂସ୍ଥାର ସ୍ୱାୟତ୍ତତା ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇପାରେ।

• ପ୍ରଶାସନରେ ସରକାରୀ ପ୍ରଭାବ ବଢ଼ିପାରେ।

• ଶିକ୍ଷାଗତ ସ୍ୱାଧୀନତା ଓ ପ୍ରଶାସନିକ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ମଧ୍ୟରେ ସନ୍ତୁଳନ ରକ୍ଷା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ।